50 FAKTE DHE KURIOZITETE NGA KONGRESI I IX I PDSH-SË:
- Kongresi IX i PDSH-së u mbajt si një moment riorganizimi dhe ripozicionimi politik i partisë, jo vetëm si procedurë statutare. Ngjarja synoi të tregojë se PDSH-ja nuk e konsideron veten forcë të mbyllur politikisht, por subjekt që kërkon rikthim në skenën shqiptare në Maqedoninë e Veriut.
- Menduh Thaçi u rizgjodh kryetar i PDSH-së me mbështetjen e delegatëve. Rizgjedhja e tij u paraqit si konfirmim i vazhdimësisë politike dhe si mesazh se partia ende e lidh identitetin e saj me figurën e tij.
- Votimi për Thaçin u bë njëzëri, pa vota kundër dhe pa abstenime. Ky element u përdor si tregues i unitetit të brendshëm dhe si përpjekje për të dhënë pamjen e një partie të rreshtuar pas lidershipit.
- Thaçi e nisi fjalimin me emocione të dukshme, duke pranuar se rikthimi në krye të partisë ishte për të një moment me peshë të madhe personale dhe politike. Ai e paraqiti besimin e delegatëve si nder, por edhe si barrë të rëndë përgjegjësie.
- Në fjalim, ai përmendi kryetarin e parë të PDSH-së, Arbën Xhaferin. Kjo ishte përpjekje për ta lidhur kongresin me trashëgiminë historike të partisë dhe për ta vendosur PDSH-në në vazhdimësinë e një projekti më të vjetër politik shqiptar.
- Metafora kryesore e fjalimit ishte finalja e Ligës së Kampionëve e vitit 2005 mes Liverpoolit dhe Milanit. Thaçi e përdori rikthimin e Liverpoolit nga 0:3 në 3:3 dhe fitoren me penalti si simbol të mundësisë së rikthimit politik të PDSH-së.
- Thaçi e krahasoi ngjyrën e kuqe dhe emocionin e Liverpoolit me PDSH-në. Kjo metaforë synoi të krijojë lidhje emocionale me aktivistët, duke e paraqitur partinë si një skuadër që ka pësuar goditje, por që ende mund ta fitojë betejën.
- Përmendja e Steven Gerrardit dhe këngës “You’ll Never Walk Alone” kishte funksion mobilizues. Thaçi deshi të thotë se ai nuk ndihet i braktisur, sepse pas tij qëndron baza e partisë dhe një pjesë e shqiptarëve që ende besojnë te PDSH-ja.
- Rizgjedhjen e tij, Thaçi e quajti “amnisti dhe falje” për gabimet e së kaluarës. Ky ishte një moment i rrallë vetëpranimi, ku ai nuk e mohoi se janë bërë gabime, por kërkoi që mandati i ri të lexohet si mundësi për korrigjim.
- Ai tha se përgjegjësinë e merr me siguri të plotë. Me këtë, Thaçi u përpoq të kalojë nga toni emocional në ton vendosmërie politike, duke premtuar se PDSH-ja do të tentojë ta “kthejë rezultatin”.
- Kongresi miratoi raportin e punës së PDSH-së ndërmjet dy kongreseve. Kjo pikë kishte rëndësi organizative, sepse synonte të mbyllte një cikël të kaluar dhe të hapte një fazë të re veprimi politik.
- Në kongres u zgjodh edhe Këshilli Mbikëqyrës i PDSH-së. Zgjedhja e këtij organi tregoi se kongresi nuk ishte vetëm për lidershipin, por edhe për riorganizimin e strukturave të brendshme partiake.
- U zgjodhën edhe anëtarët e Kuvendit Qendror të PDSH-së. Ky organ është i rëndësishëm për funksionimin e partisë, sepse përfaqëson strukturën më të gjerë politike dhe organizative mes kongreseve.
- Në fjalimet e delegatëve u theksua se PDSH-ja ka kaluar momente të vështira. U tha se një parti nuk matet vetëm me numra, poste apo funksione, por me besnikërinë e njerëzve që qëndrojnë edhe në kohë humbjesh.
- Aktivistët e vjetër u paraqitën si shtylla që e ka mbajtur gjallë partinë. Në këtë mënyrë, kongresi i dha vlerë bazës militante dhe jo vetëm figurave që kanë pasur poste publike.
- Një nga mesazhet kryesore të kongresit ishte ringritja. PDSH-ja u paraqit si parti që ka pësuar rënie, por që nuk është dorëzuar dhe që kërkon të rikthehet përmes unitetit, disiplinës dhe përkushtimit.
- Rezoluta politike ishte dokumenti më i rëndësishëm programor i kongresit. Ajo nuk u kufizua vetëm te çështjet e brendshme partiake, por ofroi një lexim të gjerë të pozitës së shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut.
- Në rezolutë thuhet se përfaqësimi shqiptar është fragmentuar. PDSH vlerëson se ndarja e skenës shqiptare në disa subjekte e ka dobësuar peshën politike të shqiptarëve në shtet.
- Rezoluta flet për nënshtrim të përfaqësimit shqiptar ndaj interesave të faktorit maqedonas. Ky është një nga formulimet më të forta të dokumentit dhe synon të delegjitimojë partitë shqiptare që janë ose kanë qenë pjesë e pushtetit.
- PDSH akuzon se pazaret politike dhe interesat personale janë vendosur mbi interesin kombëtar. Kjo tezë e paraqet krizën shqiptare jo vetëm si problem institucional, por edhe si krizë morale të përfaqësimit.
- Dokumenti thotë se subjektiviteti politik i shqiptarëve është dëmtuar seriozisht. Me këtë, PDSH nënkupton se shqiptarët nuk janë më faktor i pavarur vendimmarrës, por janë bërë pjesë e marrëveshjeve të imponuara nga të tjerët.
- Rezoluta përmend korrupsionin, nepotizmin dhe klientelizmin si probleme kryesore. Këto terma përdoren për të përshkruar sistemin politik që, sipas PDSH-së, ka dëmtuar shqiptarët pas vitit 2001.
- Përgjegjësinë kryesore për këtë gjendje, PDSH ia atribuon BDI-së dhe pasardhësve të saj. Kjo e vendos BDI-në si kundërshtarin kryesor historik të narrativës së kongresit.
- Thaçi u bëri thirrje votuesve të BDI-së që ta braktisin liderin e tyre dhe t’i bashkohen PDSH-së. Kjo thirrje ishte përpjekje për të depërtuar te elektorati i zhgënjyer i BDI-së.
- Ali Ahmeti u paraqit nga Thaçi si lider i konsumuar dhe i pasuksesshëm. Ai përdori krahasime kohore për të theksuar se qëndrimi i gjatë në pushtet nuk ka sjellë përmirësimin e pozitës së shqiptarëve.
- VLEN-i u trajtua si kundërshtar i ri dhe i ashpër politik. Thaçi e paraqiti këtë grupacion si pjesë të një realiteti që, sipas tij, legjitimon pushtetin maqedonas dhe dobëson përfaqësimin shqiptar.
- Megjithatë, Thaçi u dërgoi mesazh qetësues kryetarëve të komunave dhe administratës që lidhen me VLEN-in. Ai tha se PDSH-ja nuk synon t’ua marrë pushtetin lokal, por të marrë “hisen e shqiptarëve” në shtet.
- Shprehja “hise e shqiptarëve” ishte një nga formulimet qendrore të fjalimit. Ajo përmbledh idenë e Thaçit se shqiptarët nuk duhet të kënaqen vetëm me poste lokale, por duhet të kenë pjesën e tyre reale në pushtetin qendror, buxhet dhe institucione.
- Thaçi kritikoi ashpër kryeministrin Hristijan Mickoski. Ai e paraqiti si kryeministër që, sipas tij, sillet vetëm si përfaqësues i maqedonasve dhe nuk e merr seriozisht detyrimin për t’i përfaqësuar edhe shqiptarët.
- Kritika ndaj Mickoskit e vendosi PDSH-në në pozicion të qartë opozitar ndaj qeverisë aktuale. Kjo është e rëndësishme sepse partia synon të dallojë veten nga subjektet shqiptare që bashkëpunojnë me pushtetin.
- Thaçi tha se do t’i bindë miqtë ndërkombëtarë për qasjen e Mickoskit ndaj shqiptarëve. Përmendja e SHBA-së dhe BE-së tregon se PDSH synon ta ndërkombëtarizojë kritikën ndaj qeverisë.
- Rezoluta kërkon një marrëveshje të re politike ndërmjet shqiptarëve dhe maqedonasve. Ky është propozimi më i rëndësishëm strategjik i kongresit, sepse e paraqet çështjen shqiptare si ende të pazgjidhur plotësisht.
- Kjo marrëveshje, sipas PDSH-së, duhet të përfshihet në Kushtetutë dhe ligje. Pra, partia nuk kërkon vetëm deklarata politike, por mekanizma juridikë dhe institucionalë.
- PDSH kërkon barazi të plotë politike, juridike dhe institucionale. Ky formulim shkon përtej përfaqësimit simbolik dhe synon të vendosë shqiptarët si palë të barabartë në funksionimin e shtetit.
- Rezoluta kërkon vendimmarrje konsensuale. Ky mekanizëm paraqitet si mënyrë për të parandaluar majorizimin e shqiptarëve nga shumica maqedonase.
- PDSH kërkon edhe mekanizëm vetoje për çështje të rëndësishme. Sipas partisë, vetoja duhet të shërbejë si garanci kundër diskriminimit dhe vendimeve të njëanshme.
- Thaçi e theksoi se të drejtat nacionale pa të drejta juridike dhe financiare janë mashtrim politik. Kjo është një nga tezat më të forta të fjalimit, sepse e zhvendos debatin nga simbolet te pushteti real dhe buxheti.
- Çështja e buxhetit u paraqit si një problem kyç. Thaçi tha se ndarja e padrejtë e buxhetit është “gjarpri i zi nën gur” që dëmton të ardhmen e shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut.
- Ai e lidhi përfaqësimin shqiptar me njohjen e institucioneve. Sipas tij, politikanët shqiptarë nuk duhet të kërkojnë vetëm poste, por duhet të dinë si funksionojnë ministritë, drejtoritë dhe buxheti.
- Thaçi kritikoi politikanët shqiptarë që, sipas tij, nuk i njohin institucionet. Ai përmendi Ministrinë e Brendshme, sigurinë publike, sigurinë shtetërore dhe drejtoritë që lidhen me krimin e organizuar.
- Në fjalim kishte edhe një dimension vetëkritik ndaj shqiptarëve. Thaçi tha se nuk mjafton të fajësohen vetëm maqedonasit, por duhet pyetur pse shqiptarët votojnë liderë që nuk dinë t’i mbrojnë.
- Ai përmendi presionet, trysninë dhe strukturat korruptive që ndikojnë në votën shqiptare. Megjithatë, ai tha se me mobilizim të fuqishëm politik këto pengesa mund të kapërcehen.
- Thaçi kërkoi që shqiptarët të zgjedhin liderë që dinë të rezistojnë. Kjo ishte edhe një mënyrë për ta paraqitur veten dhe PDSH-në si alternativë ndaj BDI-së dhe VLEN-it.
- Gjuha shqipe ishte një tjetër temë e rëndësishme e fjalimit. Thaçi tha se shqipja nuk është zyrtare në nivelin që pretendohet dhe se përdorimi i saj nuk është i barabartë me nevojat reale të shqiptarëve.
- Ai e kundërshtoi idenë se çështja shqiptare është zgjidhur vetëm me avancime simbolike. Sipas tij, flamuri, gjuha dhe simbolet janë të rëndësishme, por pa pushtet juridik dhe financiar mbeten të pamjaftueshme.
- Thaçi u ankua se deklaratat e tij shpesh etiketohen si kërkesa për ndarje apo autonomi. Ai e mohoi këtë, duke thënë se kërkon përfaqësim dhe të drejta reale për shqiptarët e Maqedonisë së Veriut.
- Ai tha se shqiptarët e Maqedonisë janë lënë “pezull”. Me këtë nënkuptoi se ata nuk kanë as status të plotë si popull shtetformues, por as të drejta të krahasueshme me disa pakica kombëtare në Evropë.
- Kongresi synoi ta paraqesë PDSH-në si opozitë autentike shqiptare. Kjo do të thotë se partia kërkon të dallojë veten nga partitë shqiptare që kanë qenë pjesë e qeverive dhe kompromisieve politike.
- Dobësia kryesore e kongresit ishte varësia e madhe nga figura e Menduh Thaçit. Edhe pse u zgjodhën organe partiake, mesazhi politik dhe emocional u dominua nga lidershipi i tij personal.
- Në përfundim, Kongresi IX i PDSH-së ishte kongres i rikthimit të pretenduar politik. Ai nuk dëshmon automatikisht fuqi të re elektorale, por tregon përpjekjen e PDSH-së për të mobilizuar bazën, për të sulmuar rivalët politikë dhe për ta rihapur debatin mbi barazinë reale të shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut.
